Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo yoğunluğu nasıl gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar net ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu o anda yazmak iyi olur, zira hafıza çabucak kaybolur. Aynı çubuğu iki kez koklamak hatayı önler zira gürültülü yerlerde hafif kokular kolayca kaçırılır. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi değildir; yalnızca şiddeti gösterir. Bu yüzden ilk denemede acele etmemek hem de kriterleri baştan belirlemek en doğru yol olur. Kriter netleşince her çubuk aynı terazide tartılır ve yorumlar birbiriyle destekler. Tadım esnasında telefon uzakta kalırsa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek yanıltıcıdır üstelik baştan acele edip hüküm vermek sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve net başlar tabii ki bu sıralama her üründe aynen geçerli olmayabilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ama notalar koyulaşır ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik olur. Petit churchills neye benzer benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç görülür nitekim bu yüzden sakin gitmek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden acımsı tonlar baskın olabilir gerçekten ısınmış yaprak kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan vermek daha tutarlı değerlendirme verir. Bölümlerin sınırı çoğu zaman keskin olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya ayırmak yeterlidir. Değişimleri fark etmek adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Çok sık nefes almak ısıyı yükseltir hem de aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha net hâle getirir her zaman aynı ışık ile sessiz bir ortam seçilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu da değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı kılar. 1 hafif notayı, beş de ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı gösterir bu sayede dikkat dağılmaz ve yorum kalitesi artar. Petit julietas tadım notları benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda yer alır ve sonradan okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik aroma profili gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Puanı vermeden önce birkaç çekiş yapmak şarttır diğer taraftan ondalık notlar vermek fazladan bir yük getirir. Skalayı her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin orta noktası en çok kullanılan puandır, çünkü dengeli çubuklar büyük kısmını kapsar. Uçlardaki notlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar ayırt edici olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü doğrudan etkiler bu nedenle kül çizgisinin eşit gitmesini da izlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar çabuk belirir gerçekten dar çaplılarda sıcaklık artışı çok daha hızlıdır. Petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz yanma temposu ise tadı doğrudan etkileyen bir etkendir. Kalın gövdelerde çekiş daha serin gelir ve notalar daha geç belirir hem de bu hız tadın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu düzensizse yorum kısmına eklenmelidir. Serin duman aromayı daha okunur yapar ama gücünü düşürmez tersine geniş gövdede duman daha uzun bir süreye yayılır. Bu yüzden çapı kayıtlara eklemek unutulmamalı. Farklı çaplarda iki ürünü aynı oturumda tadarken ilk olarak dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun tat hafif olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki bekleme süresi en az yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: dildeki his ile burun boşluğunun yakaladığı koku hâlbuki ikisi karşılıklı besler ama aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım başta önemsiz görünse de sonuçları epey değiştirir. Nefesi dudaktan verirken burundan yavaşça çıkarmak retrohale yöntemidir örneğin hafif bir soluk aromayı daha geniş açar. Tadımda short churchills gibi kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını belirgin gösterir üstelik burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk de kuru tonu daha kısa bırakır hızlı bir çekiş ise ince tonları örter. Yoğunluk damakta düşük ama burunda belirgin olabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan kişiler açısından önce burundan gelen ipuçlarına bakmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça dil kısmı da ayrıntı vermeye başlar. Farklı kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf algılanır ayrıca öğün aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem iyice önem kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra ılık bir yudum su almak yararlı olur bu küçük özen yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur çünkü yorgun bir damak en belirgin aromayı dahi soluk gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları gölgeler ayrıca çok soğuk sıvılar damağı duyarsızlaştırır hem de aroma algısını düşürür. Romeo y julieta puritos puro gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha net anlaşılır bu yüzden temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde sabit tutmak kıyası korur gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra keskin notalar olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve dışında sade çay da düşünülebilir; önemli olan içeceğin sade olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından iki üç dakika beklemek faydalıdır. Hızlıca girişilen değerlendirme sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde içim kısa sürdüğünden aroma dalgalanması daha az bir alanda kalır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde çabucak silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne göre daha dikkatli incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü ise sedir tonunu hızla gösterip sona erer çünkü geçiş uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek çubuktan daha sağlam sonuç verir bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı nefes önerilir. Kutu aroması yakmadan önceki ilk izlenimi belirler bu nedenle yazmayı çubuk yanarken değil hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca yazmak yararlıdır. Ölçü küçüldükçe tat katmanı daralır, ama yoğunluk algısı aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm açmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Tek seferlik bir deneme aroma gücü konusunda kesin bir fikir vermez demek ki her tadım bir öncekinin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ile saat izlenimi etkiler bu düzen birkaç denemeden sonra belirgin katkı sağlar. Dolayısıyla basit bir not defteri açmak işe yarar aksi takdirde benzer aromalar her seferinde baştan keşfedilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında sedir notası aynı kalıyor mu görülür ayrıca aynı ürüne dönüp bakmak gelişimi görmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da boşa emeğe neden olur. Saat, puro ismi ve not tabloya yazılmalı gerçekten en eski kayıtlar sonradan okunduğunda ilginç farklar gösterir. Notlar birbirinden iki basamaktan fazla fark çıkıyorsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta kısa ifadeler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre güçlü sedir kokusu gibi bir kayıt tatmin edici sayılır. İleride okunduğunda net olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, içimin damaktaki dokusunu tarif eder; yoğunluk de tatların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda hareket etmek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. El principe aroma profili benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve tonunu net taşıyabilir örneğin sert bir duman sönük bir tatla birleşebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem tonunu güçlü tutar kaldı ki ağır bir içim notasız da olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek aroma sunabilir aksi durum da geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle güçlü demek yerine ayrı ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Aynı dolgunlukta iki çubuk içinde yoğunluk ayrımı bulmak hassas bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ve düzenli kayıt almayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kendi tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en iyi tadım şartları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir havada çubuk hızlı yanar böylece keskin notalar öne geçer bu sebeple ortam koşullarını de kayda eklemek yararlıdır. Aşırı nemli havada de duman ağırlaşır hem de lezzet bastırılır ısı ise yaprağın yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir değişkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı üründen sanılabilir. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru okunur değerlendirme günü seçerken bunu unutmayın. Havalandırma ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, yoğun koku ise koku duyusunu şaşırtır hâlbuki asıl etken sıklıkla ortamdaki hava veya esinti olur. Tadımı her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir ortamda duman yoğunlaşırsa sonraki çubuğun aroması yanlış okunabilir. Pencere açıklığı bırakmak genellikle işe yarar. Rüzgar fazla sertse yanış yapısı şaşar.