Acele etmek kimi zaman cesaret gibi görünür. Fakat bahçecilik konusunda sohbetlerde sürekli duyduğumuz şikâyetler çoğu zaman bekleyemeyen adımlardan kaynaklanıyor. Bu yazıda acele kararların görünmeyen maliyetini sıralıyoruz.

Hıza aleyhine değiliz, düşünmeden alınan seçimlerin bedeline işaret etmek amaçlıyoruz.

Parasal Bedel

En görünür sonuç maddi yük tarafında kalıyor. Bahçecilik için aceleyle yapılan bir harcama sonradan yeniden yapmak için ikinci bir ödeme gerektirebilir. Bir de bu masrafın ağırlığı karar anında görünmez.

Alternatifleri karşılaştırmadan onay vermek sık sık olması gerekenden yüksek fiyata dönüşür. Bu yüzden sadece fiyatı değil ek yükleri de düşünmek gerekir. Küçük bir bekleme payı sık sık bu masrafın önemli kısmını engeller.

Parasal bedelin bir boyutu ise fırsat maliyeti. Çabucak bir yola girince ihtimal dahilindeki başka bir yola göz atma imkânı elden gider. Bunu kâğıt üstünde göstermek zordur, ama var olur.

Küçük bir hesap yapmak yeterli: biraz sabretmenin maliyeti genellikle yanlış kararın bedelinden epey düşük kalır.

Harcanan Emek

Hızlı seçimin bumerang yanı takvim konusunda da kendini gösterir. İhtiyaca uymayan bir çözüme girip sonra geri dönmek haftalar alabilir. Bahçecilik konusunda erken tamamlama hissi çoğu kez aldatıcıdır.

Üstelik emek de heba olur. Birkaç gün karşılaştırmaya ayırmak genellikle sonradan harcanacak çok daha uzun süreyi kısaltır. Bu oran sıradan olsa da hatırlamaya değer.

Takvim bakımından ayrı bir tuzak ise ertelenen işler. Bir yanlışı düzeltmekle meşgulken öncelikli hedeflerinize vakit bulamazsınız. Bu sarmal tek bir çabuk kararla başlayıp birkaç hafta devam edebilir.

Takvimi doğru yönetmek acele demek değil, doğru yere doğru anda yönelmek olarak düşünülebilir.

Moral ve Güven Kaybı

Parayla ve zamanla ölçülemeyen bir yük de güven alanında birikir. Tutmayan seçim sonrasında kişi kendi kararlarına inancını yitirmeye başlayabilir. Bu his de sonraki kararları gereksiz yere ürkekleştirir.

Topluluğumuzda bu duyguyu açıkça paylaşan insanlar az değil. Hepsinin ortak yanı çoğunlukla “birkaç şeyi daha karşılaştırsaydım” cümlesi çıkıyor. Bu pişmanlıklardan ders çıkarmak insanı rahatlatır.

Duygusal yük sık sık dışarıdan fark edilmeyen bir şekilde yaşanır. Kişi yanlışını başkalarına anlatmak istemeyebilir, bu da yalnızlığı artırır. Bu nedenle forumda veya yakın çevrede konuşmak iyi gelir.

Duygusal tarafı küçümsemeyin, çünkü rahat eden insan ilerideki adımlarını çok daha sağlıklı alır.

Aceleyi Doğuran Etkenler

Çoğumuz çoğu kez geride kalacağı kaygısıyla acele eder. “Son birkaç gün” vurguları bu duyguyu ustaca besleyebilir. Bahçecilik ile ilgili kararlarda aciliyet çağrılarına karşı biraz şüpheci davranmakta yarar var.

Başka bir etken arkadaş baskısı. “Herkes yapıyor” düşüncesi kararı çabuklaştırır, fakat herkesin ihtiyacı sizin durumunuzla örtüşmeyebilir. Kendi hızınızı savunmak biraz inat ister ama değerlidir.

Aciliyet baskısıyla başa çıkmanın işe yarayan yolu baskının kaynağını sorgulamak. Gerçekten bir zorunluluk söz konusu mu, ya da bu hissi yalnızca öyle mi görünüyor? Bu soruya dürüstçe bakmak sık sık telaşı büyük ölçüde düşürür.

Bir Adım Geri Çekilmek

Çabukluğu bütünüyle yok etmek gerekmez, ama yavaşlatmak işe yarar. Mesela büyük kararlar için bir gün ara vermek çoğu zaman yeter. Bu küçük bekleme anlık coşkuyu dindirip net bakmanızı kolaylaştırır.

Ayrıca olumlu ve olumsuz yönlerini yazıya geçirmek şaşırtıcı ölçüde faydalıdır. Bahçecilik için güvendiğiniz birine danışmak da iyi bir fren olur. Sonuçta mesele yavaş olmak değil, gözü açık ilerlemek.

Her şeye rağmen çevik olmanın yeri de var. Basit, düşük riskli ve geri alınabilir konularda saatlerce kafa yormak da zaman kaybıdır. Püf noktası hangi adımın hızlı, hangisinin beklemeyi hak ettiğini görebilmek.

O nedenle adım atmadan önce şu soruyu yöneltmek yol gösterir: bu adımdan dönüşüm mümkün mü?

Aceleyle Atılan Adım Sonrası

Hızlı bir adım atıp tereddüt ettiyseniz kendinizi suçlamayın. İlk iş olarak vaziyeti soğukkanlılıkla gözden geçirin, düzeltme imkânı bulunuyor mu araştırın. Sık sık erken fark edilen bir hata basit bir hamleyle toparlanır.

Öğrendiklerinizi forumda anlatmak hem sizi rahatlatır, üstelik aynı durumdakilere yol gösterir. Bahçecilik hakkında yapılan her hata gelecekteki seçimler için bir not sayılır. Belirleyici olan aynı hatayı yeniden yaşamamak.